ޢާއިޝަތު ރަފާޙް ޢަލީ
ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަ ﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ އަނބިކަނބަލުންގެ ތެރެއިން އަނބިކަނބަލަކު އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި ދެންނެވިއެވެ؛ "އޭ ﷲގެ ރަސޫލާއެވެ! ތިމަންކަމަނާގެ އަތްޕުޅުގައި ބައެއް ގަހަނާ ހުއްޓެވެ. އަދި އެ ގަހަނާތަކުން އެވެނި މިވެނި ނިކަމެތި ބަޔަކަށް ތިމަންކަމަނާ ހަދިޔާކޮށް (ޞަދަޤާތްކޮށް) ފީމެވެ."
ރަސޫލުﷲ ﷺ ޙަދީޘް ކުރެއްވެވިއެވެ؛ "ކަމަނާގެ އެ ގަހަނާތައް ކަމަނާގެ ބޮޑުބޭބެއިންނާއި ބޮޑުދައިތައިންނަށް ދެއްވިނަމަ، ކަމަނާއަށް މާ ބޮޑު ދަރުމައަކާއި ސަވާބެއް ލިބުނީހެވެ. (އެއީ) ޞަދަޤާތުގެ ދަރުމައާއި، ރަޙިމުގެ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުމުގެ ދަރުމައެވެ."
މިއިން އަހަރެމެންނަށް ދަސްވާ ފުރަތަމަ ކަމަކީ—ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ފާހަގަކުރެވުނުކަމެއްވެސް ނޭނގެއެވެ—އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުންގެ މުދަލަކީ އެކަމަނާގެ އަމިއްލަފުޅު މުދަލެވެ. އެއީ އެކަމަނާގެ މިލްކެކެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ އެކަމަނާގެ މުދަލުން ކުރައްވާ ކަމަކާމެދު ސުވާލު ކުރެއްވެވިހެއްޔެވެ؟ ނޫނެކެވެ. އެކަމަނާ އަމިއްލަފުޅަށް އެކަލޭގެފާނަށް އެވާހަކަ ވިދާޅުވީއެވެ.
ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ އެ މުދާ ޞަދަޤާތް ކުރަންވީ ތަނެއް ވިދާޅުވެދެއްވިހެއްޔެވެ؟ ނޫނެކެވެ. އަޑުއައްސަވާށެވެ؛ އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘް ކުރެއްވީ، ކަމަނާގެ މަންމަފަރާތުގެ ބޮޑުބޭބެއިންނާއި ބޮޑުދައިތައިންނަށް އެ ތަކެތި ދެއްވިނަމަ ދެގުނަ ދަރުމަ (ލިބޭނެ) ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެކަމަނާއަށް އެހެން ހައްދަވަން އަމުރުފުޅެއް ނުކުރައްވަވައެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެ ވިދާޅުވެދެއްވީ އެކަމަނާއަށް އެންމެ ފައިދާހުރި، އިޚްތިޔާރީ ގޮތެކެވެ. އަމުރުފުޅެއް ކުރައްވަވަނީއެއް ނޫނެވެ.
މިއިން އަހަރެމެންނަށް އެނގެނީ، އަނބިމީހާގެ ފައިސާއާއި، މުދަލާއި، ގަހަނާއާއި، ގެދޮރާއި މުދަލާމެދު ސުވާލުކުރުމުގެ އެއްވެސް ޙައްޤެއް ފިރިމީހާއަށް ލިބިގެން ނުވާކަމެވެ.
އެއްގޮތަކަށްވެސް އެ ޙައްޤެއް ނޯވެއެވެ. ފައިސާ ޞަދަޤާތްކުރާނީ ކޮން ތަނަކަށްކަމާއި، އިންވެސްޓްކުރާނީ ކޮން ތަނަކަށްކަމާއި، ފައިސާއިން ގަންނާނީ ކޮން އެއްޗެއްކަމާއި، ފައިސާ ޚަރަދުކުރާނެ ގޮތް އަހަރެމެންނަށް (ފިރިންނަށް) އެންގުމުގެ އެއްވެސް ޙައްޤެއް ނޯވެއެވެ.
އަޚުންނާއި އުޚުތުންނޭވެ! އަހަރެމެންނަށް އެ ޙައްޤެއް ނޯވެއެވެ. އަހަރެމެން ބޭނުންނަމަ އޭނާއަށް ނަޞޭޙަތްދީ، މަގުދައްކައިދެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއްވެސް އަމުރެއް ކުރުމުގެ ޙައްޤެއް ނޯވެއެވެ. އޭނާގެ މުދަލުގެ ސަބަބުން އާއިލާއަށް ގެއްލުމެއް ލިބޭފަދަ ކަމެއް ނުކުރާހާ ހިނދަކު، އަދި (ﷲ ރައްކާތެރިކުރައްވާށި) މަސްތުވާތަކެތި ފަދަ ޙަރާމް ކަމެއް އެ މުދަލުން ނުކުރާހާ ހިނދަކުއެވެ. އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ފިރިމީހާއަށް އެކަން ހުއްޓުވުމަށް އަމުރުކުރެވިދާނެއެވެ.
އެއީ ފިރިމީހާ އޭނާގެ އާއިލާ ރައްކާތެރިކުރަންޖެހޭނެތީއެވެ. އަދި އަނބިމީހާވެސް އޭނާގެ އާއިލާއާމެދު ވިސްނަންޖެހޭނެތީއެވެ. ނަމަވެސް އެނޫން ޙާލަތްތަކުގައި އަހަރެމެންނަށް އެއްވެސް ޙައްޤެއް ނޯވެއެވެ. އޭނާގެ މުދަލަކީ މުޅިންވެސް އޭނާގެ އަމިއްލަ މުދަލެކެވެ.
- ޝައިޚް ބިލާލް އައްސަދުގެ ދަރުސަކުން
- މިއަދުނޫސް
