މީސްތަކުންގެ އިހްތިރާމް އިތުރުވަނީ ތަނަވަސްކަން ބޮޑުވެފައި މަތީ މަޤާމުތަކަށް ދެވުމަކުން ނޫނެވެ. ތަނަވަސް މީހުންނަށާއި މަތީ މަޤާމުތަކުގައި ތިބޭ މީހުންނަށް މީހުން ޖެހިލުންވެ ބޯވެސް ގުދުކޮށްފާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އިހްތިރާމްކުރާތީއެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެމީހެއްގެ ކިބައިން ކޮންމެވެސް މަންފާއެއް ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ.
އިޙްތިރާމަކީ ހިތުގައި އުފެދޭ އެއްޗެކެވެ. އެކަންވާނީ އެމީހަކު އެހެން މީހުންނަށް އިޙްތިރާމްކުރާވަރަކުންނެވެ. ޙައްޤު ގޮތުގައި ހުންނަ ނަމައެވެ. ﷲ ތަޢާލާއަށް ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާކުރާ ވަރަކުންނެވެ.
ތިމާއަށް އެހެން މީހުން އިހްތިރާމްކުރަން ކޮންމެ މީހަކުވެސް ބޭނުންވާނެއެވެ. އެހެންވެ މީސްތަކުންގެ އިޙްތިރާމް ހޯދަން ގިނަ ބައަކު ކުރާ އެއްކަމަކީ އެހެން މީހުން ކުރާހައި ކަންކަމަށް ރުހުމެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ހެދޭ ވަރަށް ބޮޑު ގޯހެކެވެ. މީހުން ކުރާހައި ކަންކަމަށް ރުހޭނަމަ އެކަމުން އެނގެނީ އެމީހާގެ ވިސްނުމުގައި އުނިކަމެއް އެބަހުރިކަމާއި އެމީހާއަކީ އަމިއްލަ އެދުމުން ފުރިގެންވާ މީހަކު ކަމެވެ.
މިސާލަކަށް މީހަކު ނުބައި ކަމެއް ކުރީއެވެ. ނަމަވެސް ތިބާ އެކަމަށް ރުހި ތާއީދުކުރީއެވެ. އެއިރުން އެކަން ކުރި މީހާއަށްވެސް ތިބާއަކީ ޙައްޤުމަގުގައި ހުރި މީހަކު ނޫންކަން އެނގިގެންދާނެއެވެ. ތިބާގެ ވިސްނުމުގައިވަނީ އަމިއްލަ އެދުންތަކެއް ޙާޞިލުކުރުންކަން އެނގޭނެއެވެ.
އެއިގެ ބަދަލުގައި ޙައޤުބަސް ބުނެ ޙައްޤަށް ޢަމަލުކުރާނަމަ މީސްތަކުންގެ ރުހުން އިތުރުވާނެއެވެ. އެމީހަކަށް މީސްތަކުން އިޙްތިރާމްކުރާ މިންވަރުވެސް އިތުރުވެގެންދާނެއެވެ. އެކަމުގެ ދަލީލަކީ ކިތަންމެ ގިނަ ބައަކު ނުރުހުނަސް އެކަމަށް ޖެހިލުންވުމެއް ނެތި ޙައްޤުބަސްބުނާ މީހުންނަށް މީސްތަކުންގެ އިޙްތިރާމް އިތުރުވަމުންދާކަމެވެ.
ޙައްޤު ބަސްވިދާޅުވެގެން ދީނުގެ ބޮޑެތި ޢިލްމުވެރިންނަށް ވަރަށް ބޮޑެތި އަދަބުތައްވެސް ލިބިފައިވެއެވެ. އެތައް އަހަރުތަކެއް ޖަލުތަކުގައި ހޭދަކުރައްވަންވެސް ޖެހިވަޑައިގަންނަވައެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން އެބޭކަލުންގެ ދަރަޖައަށް އުނިކަމެއް ނައުދެއެވެ. މީސްތަކުންގެ އިޙްތިރާމް ލިބުން އިތުރުވުން ނޫންކަމެއް ނުވެއެވެ.
Tariq ibn Shihab reported: A man asked the Messenger of Allah, peace and blessings be upon him, “What is the best jihad?”
The Prophet said, “A word of truth in front of a tyrannical ruler.”
Source: Musnad Aḥmad 18449
Grade: Sahih (authentic) according to Al-Nawawi
އަނިޔާވެރި ވެރިއެއްގެ ކުރިމަތީގައި ޙައްޤުބަސް ބުނުމަކީ އެންމެ މަތިވެރި ޖިހާދުކަމުގައި ޙަދީޘްފުޅުގައި އޮތީވެސް އެ ސަބަބަށްޓަކައެވެ.
މީގެ އިތުރުން ތިމާއަށް އެހެން މީހުންގެ އިޙްތިރާމް ލިބެން އެދޭމީހާ، އަމިއްލައަށް ތިމާއަށް އިޙްތިރާމްކުރަންވާނެއެވެ. ތިމާ އަމިއްލައަށް ތިމާއަށް އިޙްތިރާމްކުރުމަކީ ތެދުބަހުން ވާހަކަދެއްކުމާއި މީސްތަކުންގެ ޙައްޤުތައް އަދާކުރުމާއި އަދި ވަޢުފުއްދުން ފަދަ ކަންކަމެވެ. ތިމާ އެހެން މީހުންނަށް އިޙްތިރާމްކުރުމާއި އަނބިދަރިންނަށާއި އަމިއްލައަށް ލޯބިވެ ލޯބިދިނުންވެސް އެއީ ކުރަންޖެހޭނެ ކަންކަމެވެ.
- އިސްލާމީ ތިލަފަތުގެ ދަރުސަކުން
