އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތެވެ. ފަރުޟުތައް އަދާކޮށް ﷲ ތަޢާލާއަށް ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ކިޔަމަންތެރިވެ ރިވެތި އަޚްލާޤްގެމަތީގައި އުޅެފި މީހަކަށް ﷲ ތަޢާލާ ސުވަރުގެ ދެއްވަވާނެތެވެ. މާނައަކީ އެމީހަކު ސުވަރުގެ ވައްދަވާނެކަމެވެ. އިން ޝާ ﷲ
ދެން ވިސްނައިލަންވީ މިޙަދީޘްފުޅަށެވެ.
Abu Darda reported: The Prophet, peace and blessings be upon him, said,
“Nothing is heavier upon the scale of the believer on the Day of Resurrection than good character. Verily, Allah hates the vulgar, obscene person.”
Source: Sunan al-Tirmidhī 2002
Grade: Sahih (authentic) according to Al-Arna’ut
އަބޫ ދަރުދާ (ރޢ) ގެ އަރިއަހުން ރިވާވެގެންވާ މިޙަދީޘްފުޅުން އެނގެނީ ޢަމަލުތަކުގެ ތެރެއިން މީޒާނުގައި އެންމެ ބުރަކަން ބޮޑުވެގެންވަނީ ރިވެތި އަޚްލާޤްކަމެވެ. ރުޅިގަދަކުރުމާއި އަނިޔާވެރިވުމާއި ނުބައިބަސްތައް ބުނުން ފަދަ ކަންކަމަށް ﷲ ތަޢާލާ ރުހިވޮޑިނުގަންނަވާ ކަމެވެ.
އެކަން އެނގެން އޮތް އިރު އަޚްލާޤް ރިވެތިކޮށް އަނބިދަރިންނަށާއި އަދި ޢާންމުކޮށް އެންމެންނަށްވެސް ހެޔޮކޮށް ނުހިތާ މީހާގެ ޙާލަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ މިހިރީ ހަމަ ކޮންމެ މީހަކުވެސް ވިސްނައިލަން ޖެހޭނެ ކަންކަމެވެ.
އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުންނަށް ހީކުރެވިފައި އޮންނަނީ ގިނަގިނައިން އަޅުކަން ކުރީމާ ހުރިހާ ކަމެއް ފުރިހަމަވީ ކަމަށެވެ. އެއިރުން ތިމާއަކީ ހުރިހާ ކަމެއް ފުރިހަމަވެފައި ހުރި މުސްލިމެއް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް މިއީ އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ރަނގަޅު ވިސްނުމެއް ނޫނެވެ.
އިސްލާމް ދީން ފެށިގެން މިއަންނަނީ ﷲ ތަޢާލާގެ އެއްކައުވަންތަކަމާއި ރަސޫލް (ﷺ) ގެ ރަސޫލްކަން ޤަބޫލުކުރުމާއި ހަމައިންނެވެ. ދެން އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމެއްގެ ގޮތުން ކުރަންޖެހެނީ ނަމާދެވެ. ތިމާގެ ކިބައި އަޚްލާޤް ނެތި ނަމާދުވެސް ފުރިހަމައަށް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އެހެނީ މިސްކިތުގައި ހުންނައިރުވެސް އެމީހެއްގެ ކިބައިން ރިވެތި އަޚްލާޤް ފެންނަން ޖެހޭތީ އެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ނަމާދަށް ސަފުގައި ހުންނައިރު އެކަމަށް އަދި މާބޮޑަށް ސަމާލުކަން ދޭން ޖެހޭނެއެވެ. އެއްވެސް މީހަކަށް ތިމާގެ ކިބައިން އުނދަގުލެއް ފޯރާނެ އެއްވެސް ކަމެއް ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. އެކަން އެގޮތަށް ކުރެވޭނީ އެމީހާގެ ކިބައިގައި ރިވެތި އަޚްލާޤް ހުރެގެންނެވެ.
ހަމަ އެޢާއިއެކު ފުރިހަމަ މުސްލިމަކަށް ވެވޭނީ ޢާއިލީ ދިރިއުޅުމުގައިވެސް ރިވެތި އަޚްލާޤީ ސިފަތަކަށް އަމަލުކޮށްގެންނެވެ. އަނބިދަރިންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަކީ، އަޅައިލުމާއި އޯގާތެރިކަން ދިނުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަމެވެ. ދޮގު ނުބުނުމާއި އޮޅުވައި ނުލުމާއި ބަސްމަގު ރިވެތި ކުރުމާއި މަޑުމައިތިރި ކަމާއިއެކު މުޢާމަލާތު ކުރުމަކީ ވެސް ކޮންމެހެން އަމަލުކުރަން ޖެހޭ ސިފަތަކެވެ. ހަމައެކަނި އަނބި ދަރިންނަކަސް ނޫނެވެ. މައިން ބަފައިންނަށްވެސް މެއެވެ. މި ސިފަތައް ފުރިހަމަ ނުކޮށް ތިމާއަކީ ފުރިހަމަ މުސްލިމެއް ކަމަށް ބުނަން ލަދުގަންނަން ޖެހޭނެއެވެ.
ދަލީލަކީ ކޮބައިތޯ ސުވާލުކުރާނަމަ ދަލީލުވެސް ވަރަށް ސާފެވެ! އަހަރެމެން މުސްލިމުން ކޮންމެ ކަމެއްގައިވެސް ނަމޫނާއަކަށް ބަލަން ޖެހެނީ ކައު އިތުރު ރަސޫލާ މުޙައްމަދު (ﷺ) އެވެ. ވަކިކަމެއްގައެއް ނޫނެވެ. ހުރިހާ ކަމެއްގައެވެ. އެހެންކަމަށްވާއިރު ރަސޫލް (ﷺ) ގެ އެންމެ ޚާއްޞަ ސިފަފުޅަކީ އިތުރުއެކަލޭގެފާނުގެ ރިވެތި އަޚްލާޤެވެ. މީސްތަކުންނާއިމެދު އަމަލުފުޅުތައް ބެހެއްޓެވި ގޮތެވެ. އަނބިއަނބިކަނބަލުންނާއި ޢާއިލާގެ ބޭފުޅުންނާއިމެދު އަމަލުފުޅު ކުރެއްވެވި ގޮތެވެ. އަދި ކީއްހެއްޔެވެ. އިތުރު އެކަލޭގެފާނަށް އަދާވާތްތެރިވެ ހަސަދަލައިގެން އުޅުނު މީހުންނަށްވެސް މެއެވެ.
ބައެއް މީހުން މިއިން އެއްވެސް ކަމަކާއިމެދު ނުވެސް ވިސްނައެވެ. ޖީބުތައް ފުރެންދެން އަޅާނެ ފައިސާ ލިބި ބޭނުންހައި ޚަރަދެއް ކުރެވުމުން ހީވެފައި އޮންނަނީ ހުރިހާ ކަމެއް ފުރިހަމަވީ ކަމަށެވެ. ބޭނުންހައި ވަރަކަށް ޢާއިލާޢަށް ޚަރަދުކޮށް ދިނީމާ ޢާއިލާގެ އެންމެން ތިބޭނީ ވަރަށް އުފަލުން ކަމަށެވެ. ނޫން! ނޫން! އެކަން އެހެނެއް ނުވާނެއެވެ! ކިތަންމެ ގިނަ ފައިސާތަކެއް ޚަރަދުކުރި ނަމަވެސް އެމީހެއްގެ ކިބައިގައި ރިވެތި އަޚްލާޤް ނެތް މީހަކަށް އެއްވެސް މީހެއްގެ ހިތުގެ ލޯތްބެއް ނުހޯދޭނެއެވެ. ނުލިބޭނެއެވެ. އަނބިދަރިންގެ ކިބައިން ނަމަވެސްއެވެ!
- އިސްލާމީ ތިލަފަތުގެ ދަރުސަކުން
