ޢާއިޝަތު ރަފާޙް ޢަލީ
ޝައިޚުގެ ވާހަކަފުޅު އަމާޒުކުރައްވަވާފައިވަނީ ތަޤްވާވެރިކަމާއި ސީދާ ތެދުބަހުން އަނެކުންނަށް ސާފުވާނެ ގޮތަށް ވާހަކަދެއްކުމުގެ މައްޗަށެވެ. ގިނަ ބައަކަށް އެންމެ ފަސޭހައިން ކުރެވޭ އެއްކުށަކީ ބައިވެރިޔާއަށް އޮޅޭނެ ގޮތަށް ވާހަކަދެއްކުމެވެ. ގިނަ ފަހަރު އެކަން ކުރެވެނީ ކުރެވުނު ކުށުގެ ވާހަކަ ބުނަން ފަސްޖެހެވޭތީއެވެ. ވީމާ އެކަން އިޞްލާޙްކުރުމަށް ހިތްވަރުދެމުން މިގެނެސްދެނީ ޝައިޚުގެ ވާހަކަފުޅެވެ.
މާތްﷲ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަޙީކުރައްވާފައިވަނީ ވަރަށް ސާފުކޮށް އަދި ސީދާކޮށެވެ. އެކަލާނގެ ކަންކަން އަންގަވައިދެއްވަވަނީ ސީދާ އެނގޭނެ ގޮތަކަށެވެ. މައްސަލައެއް އުޅޭ ހިނދު، އެކަލާނގެ އެ މައްސަލައަށް ސީދާ މުޚާޠަބުކުރައްވަވައެވެ.
އިންސާނުން ސުވާލުކުރެއެވެ. "އަޅުގަނޑުމެން މާތްﷲ އަށް ތަޤްވާވެރިވާނީ ކިހިނެއްތޯއެވެ؟" މާތްﷲ ވަޙީކުރައްވައެވެ، "ރަމަޟާން މަހު ރޯދަ ހިފާށެވެ." މިއިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބެނީ ކޮން ފައިދާއެއްތޯއެވެ؟ ރޯދައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ތަޤްވާވެރިކަން ލިބެނީ ކިހިނެއްތޯއެވެ؟ ޙަޤީޤަތުގައި، ރޯދައިގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޙަލާލު ކަންތައްތަކުން (ރޯދަ ނޫންއިރު ހުއްދަ ކަންކަމުން) ވެސް ދުރުހެލިވާން ދަސްވެއެވެ. އަދި މިއިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ނަފްސު ކޮންޓްރޯލްކުރަން ދަސްވެއެވެ.
ތަޤްވާވެރިކަމުގެ އަސްލު މާނައަކީ ނަފްސު ކޮންޓްރޯލްކުރުމެވެ. އެހެންކަމުން، 30 ދުވަހު ނަފްސު ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ ސަބަބުން، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ނަފްސު ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން އުފެދިދާނެއެވެ. ޙަލާލު ކަންތައްތަކުން ވެސް ނަފްސު ކޮންޓްރޯލްކުރެވޭނަމަ، އެއީ ޙަރާމް ކަންތައްތަކުން ނަފްސު ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް ލިބޭ ރަނގަޅު ތަމްރީނެއް ކަމުގައި ވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، މިއީ ޔަޤީންކަމެއް ނޫނެވެ. "ލަޢައްލަކުމް" ގެ މާނައަކީ އުއްމީދުކުރެވެނީ އޭގެ ސަބަބުން ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ތަޤްވާވެރިކަމެއް ލިބޭނެ ކަމަށެވެ. އުއްމީދަކީ އޭގެ ސަބަބުން ތަޤްވާވެރިކަން ލިބުމެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންގެ ކިބައިގައި ތަޤްވާވެރިކަން ހުރިކަން އެނގޭނީ ކިހިނެއްތޯއެވެ؟ މާތްﷲ ވަޙީކުރައްވައެވެ، އަޙްޒާބް ސޫރަތުގެ 70 ވަނަ އާޔަތުގައި ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. "ﷲ އަށް ތަޤްވާވެރިވާށެވެ. އަދި ތެދު ސީދާ ގޮތުގައި ވާހަކަދައްކާށެވެ." އަޅުގަނޑުމެން ބުނަން ބޭނުންވާ އެއްޗެއް ސީދާ ބުނަންވާނެއެވެ.
ބައެއް ފަހަރު މީހަކާ ވާހަކަދައްކަން ޖެހޭއިރު، އަޅުގަނޑުމެން ބުނަން ބޭނުންވާ އެއްޗެއް ސީދާ ބުނަނީތޯއެވެ؟ ނުވަތަ ސިކުނޑީގައި ހިސާބު ހަދަނީތޯއެވެ؟ "މިހެން ބުނެފިއްޔާ ކިހިނެއް ވާނެބާއޭ؟" މިފަދައިން ވިސްނެނީތޯއެވެ؟ "އޭ ހައްދަވާ ރަސްކަލާކޮ! އެމީހުން އަޅުގަނޑަށް ވަރަށް ނަފްރަތުކުރޭ. އަޅުގަނޑަކަށް އެމީހުންނަށް ނުބުނެވޭނެ." މިފަދައިން ވިސްނަނީތޯއެވެ؟
ނަމަވެސް، މިކަމުގައި ތަންކޮޅެއް ވިސްނުންތެރިވާން ޖެހެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މީސްތަކުންނަށް އެހާ ބޮޑަށް ބިރުގަންނަނީ ކާކަށް ބިރުގަތުން އިސްކުރުމަށްޓަކައިތޯއެވެ؟ މާތްﷲ ވަޙީކުރައްވެވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެކަލާނގެއަށް ތަޤްވާވެރިވާނަމަ، ސީދާ ވާހަކަދައްކަންވާނެއެވެ. އެއްވެސް މީހަކަށް ބިރުގަތުމެއް ނެތި، ޙައްޤު ބަސް ބުނަންވާނެއެވެ.
އަޅުގަނޑުމެން އެންމެ ބޮޑަށް ބިރުގަންނަންވާނީ މާތްﷲ އަށެވެ. އެހެނީ އެކަލާނގެއީ އަޅުގަނޑުމެން ހެއްދެވި، ރިޒުޤު ދެއްވާ، އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ ކަންކަން ނިންމަވާ ފަރާތެވެ. އެހެންކަމުން، އަޅުގަނޑުމެން އެކަލާނގެއަށް ތަޤްވާވެރިވެ، އެކަލާނގެ އަމުރުފުޅުތަކަށް ކިޔަމަންވާންވާނެއެވެ.
ސީދާ ވާހަކަދެއްކުމަކީ ތެދުވެރިކަމުގެ ނިޝާނެކެވެ. އަދި އެއީ ތަޤްވާވެރިކަމުގެ ސިފައެކެވެ. ނަމަވެސް، މިއާއެކު އަޅުގަނޑުމެން ވިސްނަންޖެހޭ މުހިންމު ނުކުތާއެއް ވެއެވެ. އެއީ ޙިކުމަތްތެރިކަމާއެކު ވާހަކަދެއްކުމެވެ. ސީދާ ވާހަކަދެއްކުމަކީ ހަރުކަށި ގޮތެއްގައި ނުވަތަ އަދަބު ކުޑަ ގޮތަކަށް ވާހަކަދެއްކުމެއް ނޫނެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި އަދަބުވެރިކަމާއި ރިވެތި އަޚްލާޤަށް ވަރަށް ބޮޑު އަހައްމިއްޔަތުކަމެއް ދެއެވެ.
އެހެންކަމުން، އަޅުގަނޑުމެން ވާހަކަދައްކަންވާނީ އަދަބުވެރިކަމާއި ޙިކުމަތްތެރިކަމާއެކު، ނަމަވެސް ސީދާ ގޮތެއްގައެވެ. މިސާލަކަށް، ކުށެއް ކުރާ މީހަކަށް ނަސޭހަތްދޭއިރު، އޭނާގެ ކުށް ފާހަގަކޮށް، އެކަމުން ދުރުހެލިވުމަށް އިރުޝާދު ދޭންވާނެއެވެ. ނަމަވެސް މިކަން ކުރަންވާނީ އޭނާގެ އިޙްސާސްތަކަށް ރައްކާތެރިވެ، އޭނާގެ ޤަދަރަށް އުނިކަމެއް ނާންނާނެ ގޮތަކަށެވެ.
ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ތަޤްވާވެރިކަމާއެކު ސީދާ ވާހަކަދެއްކުމަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް މިކަން ކުރަންވާނީ އަދަބުވެރިކަމާއި ޙިކުމަތްތެރިކަމާއެކުގައެވެ. މިގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަޚްލާޤާއި ޝަޚްޞިއްޔަތު ރަނގަޅުކޮށް، މުޖުތަމަޢުގައި ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެ ކަމެކެވެ.
- ޑރ. ނުޢްމާން އަލީ ޚާންގެ ދަރުސަކުން
- މިއަދުނޫސް
