- ތިބާގެ ނަބިއްޔާއަކީ ކާކު؟
ޖަވާބު: އެއީ ޙާޝިމްގެ ދަރި ޢަބުދުލް މުއްޠަލިބުގެ ދަރި ޢަބްދުﷲގެ ދަރި މުޙައްމަދު (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ)އެވެ. އަދި ޙާޝިމް އަކީ ގުރައިޝް ވަންހައިގެ މީހެކެވެ. އަދި ގުރައިޝްވަންހަ އަކީ ކިނާނަތު ދަރިކޮޅުގެ ވަންހައެކެވެ. ކިނާނަތަކީ ޢަރަބީންގެ ތެރެއިންވާ ބައެކެވެ. އަދި ޢަރަބިންނަކީ ﷲގެ ޚަލީލް އިބްރާހީމް ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ދަރިކަލުން އިސްމާޢީލު ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ދަރިފަސްކޮޅެވެ. އިބްރާހީމް ޢަލައިހިއްސަލާމްއަކީ ނޫޙު ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ދަރިފަސްކޮޅުން ވަޑައިގެންނެވި ބޭކަލެކެވެ.
- އެކަލާގެފާނަށް ނަބީކަން ޙަވާލުކުރެވުނީ ކޮން އާޔަތަކުން؟ އަދި އެކަލޭގެފާނަށް ރަސޫލުކަން ޙަވާލުކުރެވުނީ ކޮން އާޔަތަކުން؟
ޖަވާބު: އެކަލޭގެފާނު ނަބީކަމައިގެން ފޮނުއްވުނީ اقْرَأْ -العلق: ١ މާނަ: “ކަލޭގެފާނު ކިޔަވާ ވިދާޅުވާށެވެ.” މިބަސްފުޅާ އެކުގައެވެ. އަދި ރަސޫލުކަން ޙަވާލުކުރެވުނީ (ރަސޫލުކަމައިގެން ފޮނުއްވުނީ) المُدَّثِّرُ – المدثر: ١ މާނަ: “އޭ ފޮތިތަކުން ނިވާވެގެންވާ ކަލޭގެފާނެވެ.” މިބަސްފުޅުންނެވެ.
- އެކަލޭގެފާނަށް ދެއްވުނު މުޢުޖިޒާތަކީ ކޮބާ؟
ޖަވާބު: އެއީ ހުރިހާ ޚަލްޤުތަކުންނަށްވެސް އޭގެ ސޫރަތެއްހާ މިންވަރުވެސް ގެނެސްގަތުމަށް ނުކުޅެދިފައިވާ ކީރިތި ޤުރުއާނެވެ. އެބައިމީހުންގެ ފަޞާޙާތްތެރިކަމާއި ބަލާޣާތްތެރިކަމާއި، އަދި އެބައިމީހުން އެކަލޭގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނަށް އީމާންވީމީހުން ދެކެ އައި ގަދަ ރުޅިއާއި ފާޅުކުރި ދެކޮޅުވެރިކަމާ އެކުވެސްމެއެވެ. މިކަމުގެ ދަލީލަކީ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވާ މި ބަސްފުޅެވެ.
“وَإِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّمَّا نَزَّلْنَا عَلَىٰ عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِّن مِّثْلِهِ وَادْعُوا شُهَدَاءَكُم مِّن دُونِ اللَّـهِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ” البقرة: ٢٣
މާނައީ: "ތިމަންއިލާހުގެ އަޅާ (މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ގެ މައްޗަށް ތިމަންއިލާހު ބާވައިލެއްވި ތަކެއްޗާމެދު (ކީރިތި ޤުރުއާނާމެދު) ތިޔަބައިމީހުން ޝައްކެއްގައިވަނީނަމަ ފަހެ ތިޔަބައިމީހުން އެފަދަ އެންމެ ސޫރަތެއްވިޔަސް ނިކަން ގެނެސްބަލާށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުން ތެދުވެރިން ކަމުގައި ވަނީނަމަ، ﷲ ފިޔަވައި ތިޔަބައިމީހުންނަށް ވާގިވެރިވާނޭ އެހީތެރިންނަށް ގޮވައި ގެންނާށެވެ." އަދިވެސް އެހެން އާޔަތެއްގައި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.
“قُل لَّئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَىٰ أَن يَأْتُوا بِمِثْلِ هَـٰذَا الْقُرْآنِ لَا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا” الإسراء: ٨٨
މާނަ: "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުން އިންސީންނާއި ޖިންނީން ޖަމާވެގެން އެފަދަ ޤުރުއާނެއް ގެނައުމަށް މަސައްކަތްކުރިޔަސް އެފަދަ ޤުރުއާނެއް ނުގެނެވޭނެއެވެ. އަދި އޭގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކާ ވާގިވެރިވެ އެހީތެރިވިކަމުގައި ވިޔަސް މެއެވެ."
- މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަކީ ﷲ ގެރަސޫލާ ކަމުގެ ދަލީލަކީ ކޮބާ؟
ޖަވާބު: އެއީ ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ މި ބަސްފުޅެވެ.
“وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ” آل عمران: ١٤٤
މާނަ: "އަދި މުޙައްމަދު (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އަކީ ރަސޫލަކު ކަމުގައި މެނުވީ ނުވެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެކަލޭގެފާނުގެ ކުރިންވެސް ރަސޫލުބޭކަލުން އިސްވެގޮސްފައިވެއެވެ. ދެންފަހެ އެކަލޭގެފާނު އަވަހާރަވުމުން ނުވަތަ ޤަތުލުވުމުން ތިޔަބައިމީހުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ފުންނާބުތަކުގެ މައްޗަށް ފުރޮޅިގަންނަންވީ ހެއްޔެވެ؟ (އިސްލާމްދީން ދޫކޮށް މުރުތައްދު ވާންވީ ހެއްޔެވެ؟) އަދި އެމީހަކު އެމީހަކުގެ ދެ ފުންނާބު މައްޗަށް ފުރޮޅިގަންނަ މީހާ (ދީން ދޫކޮށް މުރުތައްދުވާ މީހާ) ދަންނާށެވެ! ފަހެ އެފަދަ މީހާގެ ފަރާތުން ﷲއަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް އުނދަގުލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ޝުކުރު ކުރާ މީހުންނަށް ﷲ ތަޢާލާ ހެޔޮ ޖަޒާ ދެއްވާ ހުއްޓެވެ."
އަދި އެހެން ދަލީލެއްގައިވެއެވެ. ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.
“مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا” الفتح: ٢٩
މާނަ: ﷲ ގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައިވާ މީހުން ކާފިރުންގެ މައްޗަށް ގަދަފަދަކަން ބޮޑެވެ. އެބޭކަލުންގެ މެދުގައި ރަޙްމާއި އޯގާވެރިކަން ބޮޑުވެގެންވާ ބޭކަލުން ކަމުގައިވިއެވެ. ކަލޭގެފާނު އެބޭކަލުން ދެކެވަޑައިގަންނަވާނީ ގިނަގިނައިން ރުކޫޢުކޮށް ސަޖިދަކޮށް އުޅޭ ބޭކަލުންތަކެއް ކަމުގައެވެ."
- މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ އަލައިހި ވަސައްލަމަ އަކީ ނަބީއެއްކަމުގެ ދަލީލަކީ ކޮބާ؟
ޖަވާބު: އެކަލޭގެފާނަކީ ނަބިއްޔެއްކަމުގެ ދަލީލަކީ ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ މިބަސްފުޅެވެ.
“مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ” الأحزاب: ٤٠
މާނަ: "މުޙައްމަދު (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އަކީ ތިޔަބައިމީހުން ބޮޑެތި ފިރިހެނުންކުރެ އެކެއްގެ ބައްޕަކަމުގައިވެސް ނުވެއެވެ. އަދި އެހެނެއްކަމަކު އެއީ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ. އަދި ނަބީކަން ޚަތިމުކުރެއްވި މާތް ކަލޭގެފާނެވެ."
މިއާޔަތްތަކުން ދަލީލުކޮށްދެނީ ހަމަކަށަވަރުން އެކަލޭގެފާނަކީ ނަބީއެއްކަމަށާއި، އަދި އެއީ އެންމެފަހުގެ ނަބިއްޔާކަމަށެވެ. ފަހެ އެކަލޭގެފާނަށްފަހު އައު ނަބިއްޔަކު ފޮނުއްވުމެއް ނުވެއެވެ.
- ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ، ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފޮނުއްވީ ކޮންކަމަކައިގެން؟
ޖަވާބު: އެއީ ހަމައެކަނި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް އަޅުކަންކުރުމަށާއި އެއިލާހާ ޝިރުކުނުކުރުމަށާއި، އަދި ﷲއާއެކު އެހެނިހެން އިލާހުންތަކަށް އަޅުކަންނުކުރުމަށް ގޮވާލެއްވުމަށާއި، މަޚްލޫޤުތަކުންނަށް އަޅުކަންކުރުން ކަމުގައިވާ މަލާއިކަތުންނަށް އަޅުކަންކުރުމާއި ނަބިއްޔުންނަށް އަޅުކަންކުރުމާއި ޞާލިޙުންނަށް އަޅުކަންކުރުމާއި ގަސްގަހާގެއްސާއި ހިލަތަކަށް އަޅުކަންކުރުން ނަހީކުރެއްވުމަށެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވާ ފަދައިންނެވެ.
“وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ” الأنبياء: ٢٥
މާނަ: "އަދި "ތިމަންއިލާހު ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އިލާހަކު ނުވެޔޭ އެހެންވެ ތިޔަބައިމީހުން ހަމައެކަނި ތިމަންއިލާހަށް އަޅުކަންކުރާށޭ" އެބޭކަލަކަށް ވަޙީނުކުރައްވާ އެއްވެސް ރަސޫލުބޭކަލެއް ކަލޭގެފާނުގެ ކުރީގައިވެސް ރަސޫލުކަމައިގެން ތިމަން އިލާހު ނުފޮނުއްވަމެވެ." އަދިވެސް އެއިލާހުގެ ވަޙީ ބަސްފުޅުގައިވެއެވެ.
“وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اُعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ” النحل: ٣٦
މާނަ: "އަދި ހަމަކަށަވަރުން ކޮންމެ އުއްމަތަކަށް ތިމަންއިލާހު ރަސޫލުބޭކަލަކު ފޮނުއްވީމެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުން ﷲއަށް އަޅުކަންކުރުމަށާއި އަދި ޠާޣޫތާ ދުރުހެލިވެގަތުމަށް އެންގެވުމަށެވެ." އަދިވެސް އެއިލާހުގެ ވަޙީ ބަސްފުޅުގައިވެއެވެ.
“وَاسْأَلْ مَنْ أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رُسُلِنَا أَجَعَلْنَا مِنْ دُونِ الرَّحْمَنِ آَلِهَةً يُعْبَدُونَ” الزخرف: ٤٥
މާނަ: "އަދި ތިމަންއިލާހުގެ ރަސޫލުންގެ ތެރެއިން ކަލޭގެފާނުގެ ކުރިން ތިމަންއިލާހު ފޮނުއްވި ރަސޫލުންކުރެން އައްސަވާށެވެ! (އެބަހީ: އެބޭކަލުންގެ ޝަރީޢަތުން ބައްލަވާށެވެ!) ރަޙްމާންވަންތަ އިލާހު މެނުވީ، އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އިލާހުންތަކެއް ތިމަންއިލާހު ލެއްވިންހެއްޔެވެ؟" އަދިވެސް އެއިލާހުގެ ވަޙީ ބަސްފުޅުގައިވެއެވެ.
“وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ” الذاريات: ٥٦
މާނަ: "އަދި ތިމަންއިލާހު ޖިންނީންނާއި އިންސީން ހަމައެކަނި ތިމަން އިލާހަށް އަޅުކަންކުރުމަށް މެނުވީ ނުހައްދަވަމެވެ."
އެހެންކަމުން، ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ޚަލްޤުތަކުން ޚަލްޤުކުރެއްވީ ހަމައެކަނި އެއިލާހަށް އަޅުކަންކުރުމަށާއި އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަކުރުމަށެވެ. އަދި އަޅުތަކުންގެ ގާތަށް ރަސޫލުން ފޮނުއްވީވެސް އެކަމަށް އަމުރުކުރެއްވުމަށްޓަކައެވެ.
- ޝައިޚް މުޙައްމަދު ޝާފިޢު
