"ދަންނާށެވެ. އިންސާނާއަށް ކާމިޔާބާއި ބާއްޖަވެރިކަން ލިބެންއޮތީ އޭނާގެ ނަފްސު ކިޔަމަންކޮށްގެންނެވެ. އަދި ބަސްތަކާއި ޢަމަލުތަކުގެ ކުދި ބޮޑު އެންމެހާ ކަންކަން ޙިސާބުކޮށް އެކަންކަން ބެލެހެއްޓިގެންނެވެ. އޭނާގެ ނަފްސު ޙިސާބުކޮށް، އޭނާގެ ބަސްތަކާއި ޢަމަލުތަކާ އަދި ޚިޔާލުތަކާ މެދު ރައްކާތެރިވެ، ﷲ ލޯބިވެވޮޑިގެންވާ އަދި ރުހިވޮޑިގެންވާފަދައިން ކަންތައްކޮށްފިމީހާ ދަންނައެވެ. ބޮޑުވެގެންވާ ނަސީބު ލިބުމަކުން އެމީހާއަށް ނަސީބު ލިބިއްޖެއެވެ."
- الشيخ علي بن عبد الرحمن الحذيفي –حفظه الله
އަމިއްލަ ނަފްސް ހިސާބުކުރަންވީ ގޮތް ބަޔާންކުރައްވަވައި އިބްނުލް ޤައްޔިމް رحمه الله ވިދާޅުވެފައިވެއެވވެ.
އެންމެ ފުރަތަމަ ތިބާގެ ނަފްސު ޙިސާބުކުރަންވީ ފަރުޟުކަންތައްތަކުގައެވެ. އެކަމުގައި އުނިކަމެއްވާކަން ހަނދާންވެއްޖެނަމަ އެކަމެއް އިޞްލާޙުކޮށްގެން ނުވަތަ އަލުންކޮށްގެންވިޔަސް އެކަން ރަނގަޅުކުރާނީއެވެ.
ދެން ޙިސާބުކުރާނީ ނަހީކުރައްވާފައިވާ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ. އެއިންކަމަކަށް އަރައިގަނެވިފައިވާކަން އެނގިއްޖެނަމަ ތައުބާވެ ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދިދަންނަވާ އަދި އެކަން ފޮހެލުމަށްޓަކައި ހެޔޮކަންތައްތަކެއް ކުރާނީއެވެ.
ދެން ޙިސާބުކުރާނީ ޣާފިލުކަމާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ. ތިބާ އެކަމަކަށްޓަކައި ޚަލްޤުކުރެއްވިފައިވާ ކަންކަމާމެދު ޣާފިލުވެވިފައިވާނަމަ އެކަން ރަނގަޅުކުރާނީ ﷲ ހަނދުމަކޮށް އެއިލާހާ ކުއްތަންވެގެންނެވެ.
ދެން ޙިސާބުކުރާނީ ދެކެވިފައިހުރި ވާހަކަތަކާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ. ނުވަތަ ހިނގާފައި ދިޔަ ތަންތަނާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ. ނުވަތަ އަތުން ހިފި އެއްޗަކާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ. ނުވަތަ ކަންފަތުން އެހި އަޑުތަކާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ. އެއީ ކީއްކުރަން ކުރި ކަންތައްތަކެއް ހެއްޔެވެ؟ އެއީ ކޮން ފަރާތަކަށްޓަކައި ކުރި ކަންތައްތަކެއް ހެއްޔެވެ؟ އެއީ ކިހިނެތް ކުރި ކަންތައްތަކެއް ހެއްޔެވެ؟
އަދި ތިބާކުރި ކޮންމެ ޙަރަކާތަކަށް ދެ ފަތްފުށްވާނެކަން ދަންނާށެވެ. އެއީ އެކަން ކުރީ ކޮން ފަރާތަކަށްތޯ ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ފަތްފުށާއި އެކަންކުރި ގޮތް ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ފަތްފުށެވެ. ފުރަތަމަ ސުވާލަކީ އިޚްލާޞްތެރިކަމާމެދު ކުރެވޭ ސުވާލެވެ. ދެވަނަ ސުވާލަކީ (ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم އަށް) ތަބާވުމާމެދު ކުރެވޭ ސުވާލެވެ.
އެއިލާހު ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.
فَوَرَبِّكَ لَنَسْأَلَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ﴿٩٢﴾ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿٩٣﴾ [ سورة الحجر]
މާނައީ: ” ފަހެ، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރައްބު ގަންދެއްވައި ވަޙީކުރައްވަމެވެ. ތިމަންއިލާހު އެއުރެން އެންމެންނާ ސުވާލުކުރައްވާ ހުށީމެވެ! [92] އެއުރެން ކޮށްއުޅުނު ޢަމަލުތަކާ މެދުގައެވެ. [93]"
އަދިވެސް ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.
فَلَنَسْأَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَلَنَسْأَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ ﴿٦﴾ فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِم بِعِلْمٍ وَمَا كُنَّا غَائِبِينَ ﴿٧﴾ [سورة الأعراف]
މާނައީ: "ހަމަށަވަރުން، އެއުރެންގެ ގާތަށް ރަސޫލުން ފޮނުއްވި މީހުންނާ ތިމަންއިލާހު ސުވާލުކުރައްވާ ހުށީމެވެ. އަދި ރަސޫލުންނާވެސް، ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންއިލާހު ސުވާލުކުރައްވާ ހުށީމެވެ .[6] އަދި (އެއުރެންކުރި ހުރިހާކަމެއް) ދެނެވޮޑިގެންވާ ޙާލުގައި، ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންއިލާހު އެއުރެންނަށް ކިޔައިދެއްވާ ހުށީމެވެ. އަދި (މި ކަމުގައި) ތިމަންއިލާހު ދުރުވެވޮޑިގެނެއް ނުވަމެވެ. [7]"
އަދިވެސް ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.
﴿لِّيَسْأَلَ الصَّادِقِينَ عَن صِدْقِهِمْ ﴾ [سورة الأحزاب ٨]
މާނައީ: "(އެއީ) ތެދުވެރިންގެ ކިބައިން، އެބޭކަލުންގެ ތެދުވެރިކަމާމެދު ސުވާލުކުރެއްވުމަށްޓަކައެވެ."
ފަހެ ތެދުވެރިންގެ ތެދުވެރިކަމާމެދު އެބޭކަލުންނާ ސުވާލުކުރެވި ޙިސާބުބެއްލެވޭއިރު، ދޮގުވެރިންނަށް ވާނީ ކިހިނެތް ހެއްޔެވެ؟ …
މިއީ އިބްނުލް ޤައްޔިމް رحمه الله ލިޔުއްވާފައިވާ إغاثة اللهفان من مصائد الشيطان އިން ނަގާފައިވާ ލިޔުމެކެވެ.
- މަސްދަރު: ދިސަލަފިއްޔާ
