މިހާރަކަށް އައިސް ކައިވެނީގެ ވަލީމާއަކަށް ދައުވަތު ލިބުނު ނަމަވެސް ހާޒިރުވެ ބައިވެރިވަނީ ވަލީމާދޭ މީހާއަށް ބަލައިގެންނެވެ. އޭނާ އާއި އޮތް ގާތްކަމަށާއި އޭނާގެކިބައިން ލިބިދާނެ ފައިދާއަށާއި އަދި އޭނާގެ ދަރަޖައަށް ބަލައިގެންނެވެ. ނަމަވެސް ދިނުގައި އެއީ ކޮންމެ މުސްލިމަކުވެސް އޭނާގެ އަޚާއަށްޓަކައި އަދާކުރަންޖެހޭ ޙައްޤެކެވެ.
މަސްޖިދުއްނަބަވީގެ އިމާމް الشيخ عبد البارئ بن عواض الثبيتي حفظه الله ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.
މުސްމަކު އޭނާގެ މުސްލިމު އަޚާއަށް އަދާކޮށްދޭން ޖެހޭ ޙައްޤުތަކުގެ ތެރޭގައި، އޭނާގެ ދަޢުވަތަށް އިޖާބަދީ، އޭނާގެ ވަލީމާއަށް ޙާޟިރުވެ، އޭނާގެ ހިތްހަމަޖައްސައިދީ، އޭނާގެ އުފަލުގައި ބައިވެރިވުން ހިމެނެއެވެ. އެކަކު އަނެކަކަށް ދަޢުވަތު ދިނުމުން ގާތްކަމާއި އެއްބައިވަންތަކަން އުފެދެއެވެ. އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން އެކަކު އަނެކަކަށް ޒިޔާރަތްކުރެވެއެވެ. އަދި ބައްދަލުވެއެވެ. އަދި އޭގެ ހިޔަލުގައި މައްސަލަތައް ހައްލުވެއެވެ.
ރަސޫލުﷲ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
«إِذَا دُعِيَ أَحَدُكُمْ إِلَى طَعَامٍ، فَلْيُجِبْ، فَإِنْ شَاءَ طَعِمَ، وَإِنْ شَاءَ تَرَكَ» [رواه مسلم / كتاب: النكاح / باب: الأمر بإجابة الداعي إلى دعوة / رقم: 105 – (1430)]
މާނައީ: "ކެއުމަކަށް ދަޢުވަތު ދެވިއްޖެނަމަ، ފަހެ، އިޖާބަދޭށެވެ. ދެން އެމީހަކު ބޭނުންނަމަ ކާށެވެ. ކާން ބޭނުން ނުވާނަމަ ނުކާށެވެ".
(މިޙަދީޘްފުޅުން އެނގިގެންދަނީ ސަބަބެއް މެދުވެރިވެގެން ނުކެވުނު ނަމަވެސް ވަލީމާއަކަށް ދަޢްވަތު ލިބިއްޖެނަމަ އެކަމުގައި ބައިވެރިވާންޖެހޭނެ ކަމެވެ.)
ކައިވެނީގެ ވަލީމާގެ ބޮޑުމިނާއި، އެކަމުގައި ކުރާ ހޭދަ އަދި އުފުލަންޖެހޭ ބުރައަކުން ވަލީމާގެ ޤަދަރު މިން ނުކުރެވޭނެއެވެ. އެހެނެއްކަމަކު އޭގެ މަޤްޞަދަކީ މުސްލިމުންގެ މެދުގައި އަޚްވަންތަކަމާއި ގުޅުން އުފެއްދުމެވެ. ވަލީމާގައި އިސްރާފުކުރުމާމެދު ދަންނައެވެ. ފަހެ، އެއީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ. އަދި ކިއެއް ހެއްޔެވެ. އެއީ ޝަރީޢަތާ ޚިލާފުކަމެކެވެ. އަދި ބަރަކާތް ކެނޑޭ ކަމެކެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.
﴿وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ﴾ [الأعراف: 31]
މާނައީ: "އަދި ތިޔަބައިމީހުން ކައިބޮއި އުޅޭށެވެ! އަދި އިސްރާފު ނުކުރާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިސްރާފުކުރާ މީހުންދެކެ އެއިލާހު ލޯބިވެ ވޮޑިގެނެއް ނުވެއެވެ."
(މިއާޔަތުން އެނގެނީ ބުފޭއަކުން ނަގައިގެން ތަށްޓަށް އަޅާއިއރު އަޅަންވާނީ އެމީހަކަށް ކައި ހުސްކުރެވޭނެ މިންވަރަށް ކަމެވެ. ކައްކަންވެސް ވާނީ އިސްރާފަކަށް ނުވާނެ މިންވަރަށް ކަމެވެ. ނޫންނަމަ ﷲ ތަޢާލާގެ ލޯބިވެވޮޑިގަތުން ނުލިބޭނެ ކަމެވެ.)
